• Waarom is het belangrijk om de dood ter sprake te brengen bij kleuters? Er zijn wel leukere zaken om mee bezig te zijn.
  • En bovendien zijn ze daar toch te jong voor, niet?

Een dubbel taboe

Inzicht in het belang van spreken over de dood, wordt tegengehouden door het taboe rond de dood. Er rust zelfs een dubbel taboe op:

  • Bij volwassenen roept praten over de dood, los van een verlieservaring, vaak weerstand op. Het voelt ongemakkelijk, waarom zou je dat doen? 
  • Wil je met kleuters bezig zijn over de dood, dan roept dit een bijkomende weerstand op. “Zijn ze niet te jong? Ze begrijpen het toch niet. Gun hen een zorgeloze kindertijd. Waarom zou je ze lastig vallen met zo’n ernstige en potentieel emotionele onderwerpen?, enz.. “

Praten over de dood maakt het leven rijker en zinvoller

Hoewel we deze weerstand begrijpen, geloven wij dat het belangrijk én goed is om (met kleuters) stil te staan bij de dood. Op jonge leeftijd leren omgaan met de dood maakt het leven rijker en zinvoller. 

Iedereen wordt vroeg of laat geconfronteerd met de dood. Leren omgaan met de dood betekent ook leren omgaan met het “niet-weten. Het leven kent immers talrijke ervaringen van “niet-weten”.

Praten over de dood creëert intimiteit en verbondenheid. Het niet praten over de dood zorgt daarentegen voor meer verdriet en eenzaamheid, omdat we onze diepe gevoelens van angst en onzekerheid niet uiten en ermee blijven zitten.


Praten over de dood lucht op

Praten over de dood lijkt “moeilijk”, dus beginnen we er liever niet aan. Maar praten over de dood lucht ook op. Je leert jezelf praten over de dood door het te doen. Zo word je het gewoon. Je leert hierin jezelf kennen en bovenal, je leert ook de kinderen waarmee je dit doet beter kennen. Dit schept een grote verbondenheid en intimiteit. Door regelmatig te praten over de dood, wordt het thema minder beladen. Dat wil echter niet zeggen dat het ooit echt gemakkelijk wordt.


Praten over de dood, los van een verlieservaring, werkt preventief

Met kinderen stilstaan bij de dood, los van een verlieservaring, werkt preventief voor kinderen én volwassenen:

  • Enerzijds is het goed om kinderen reeds vertrouwd te maken met het idee “dood” voor ze er echt mee geconfronteerd worden. Een concreet verlies is op zichzelf al enorm overweldigend. De kennismaking met de dood, los van een verlies, kan ook aangrijpend zijn. Die twee ervaringen uit elkaar trekken, werkt emotioneel bevrijdend.
  • Anderzijds moeten ook volwassenen door een leerproces in het spreken over de dood met kinderen. Als we dit zelf leren op een moment dat we niet overweldigd worden door verdriet en gemis, kunnen we de kinderen meer veiligheid bieden.

Misvattingen en vooroordelen over (jonge) kinderen en de dood

Het niet begrijpen van de dood is vooral een sterk argument om wél over de dood te beginnen. Want wat we als mens niet begrijpen, is bron van angst. Dit geldt ook voor kinderen. Kinderen hebben – als het over de dood gaat – vooral nood aan geruststelling. Dat kan je niet bieden door het thema “dood” te zwijgen.


Kinderen voelen veel aan, maar hebben niet altijd de taal om hun gevoelens te benoemen. Als wij hen de woorden niet aanreiken, leren kinderen niet om hun gevoelens omtrent de dood uiten. Bovendien hebben kinderen de neiging om hun ouders of andere verzorgers “te beschermen” door niet te vragen naar wat ze aanvoelen als “pijnlijk” en “bron van verdriet”. 


Ook dit argument werkt omgekeerd. Je maakt kinderen weerbaarder en sterker in het omgaan met de dood door hen ermee vertrouwd te maken, niet door te doen alsof de dood niet bestaat.


Waarom zouden we kinderen betrekken bij een concreet overlijden?

Bij een concreet overlijden, wordt automatisch de vraag gesteld: “Vertellen we dit aan de kinderen of niet?” Wij geloven dat het goed is om kinderen expliciet te betrekken bij een concreet overlijden, omdat ze dit afscheid sowieso beleven. Zelfs als we hen proberen af te schermen, vangen kinderen signalen op. Deze signalen kunnen ze niet altijd plaatsen en wat ze niet begrijpen, wordt groter en angstaanjagender in hun hoofd. De negatieve gevoelens die hieruit ontstaan, kunnen ze in het slechtste geval op zichzelf richten (“iedereen is verdrietig want ik heb iets fout gedaan”, enz…).

Argumenten om kinderen niet te betrekken in een concreet overlijden, zijn vaak ingegeven door de eigen angst. De laatste jaren groeit echter de openheid over de dood. We denken hierbij aan de toegenomen aandacht voor sterrenkinderen. Ook het overlijden van een huisdier krijgt meer aandacht. Kleuters worden hier meer mee geconfronteerd (in het gezin, in de klas, enz.) dus de nood om hen hierin te begeleiden neemt alleen maar toe.



Deel jouw ervaringen met deze pagina:

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s